Początek

Skrypty Ciekawe strony  

Zaliczanie

   
 

 Pomiary wymiarów zewnętrznych (wałków)

I. Cel ćwiczenia .

Zapoznanie się ze sposobami pomiaru średnic oraz ze sprawdzaniem błędów kształtu wałka 

, a także przyswojeniu umiejętności posługiwania się stosowanymi narzędziami pomiarowymi .

II. Wyposażenie .

- przedmioty mierzone :

wałek toczony o chropowatości 2,5 mm

wałek szlifowany ( z zachowaniem określonej tolerancji )

- suwmiarka uniwersalna

z noniuszem 0,1 MAUb

z noniuszem 0,05

- suwmiarka jednostronna z noniuszem 0,05

- mikrometry o zakresie pomiarowym 0 - 25 mm MMZb

- transametr o zakresie pomiarowym 0 - 25 mm

- przyrząd kłowy

- czujnik zegarowy

- podstawka do czujnika

- płytki wzorcowe MLAa

- optimetr

- sprawdziany do wałków MSLa

 

II. Wiadomości uzupełniające .

Średnice wałków mierzy się najpierw za pomocą suwmiarki uniwersalnej z noniuszem 0,1 

mm. Pomiaru dokonuje się przy obu końcach wałka oraz po środku . Następnie w tych 

samych miejscach mierzy się średnice za pomocą suwmiarki z noniuszem 0,05 mm oraz 

mikrometru . Jeśli mikrometr jest cięższy od wałka należy go zamocować w specjalnym 

uchwycie .Wałek podtrzymuje się lewą ręką , a prawą wolno obraca pokrętło sprzęgła .Jeśli 

wałek jest cięższy od mikrometru należy przedmiot położyć na stole , lewą ręka trzyma się 

wówczas kabłąg mikrometru , a prawą obraca pokrętkę sprzęgła .Średnicę wałka można 

mierzyć dokładniejszymi przyrządami pomiarowymi np. transametrem .Znając średnicę 

wałka ustawia się zestaw płytek wzorcowych na ten wymiar. Następnie wg. zestawu ustawia 

się przesuwne wrzeciono transametru , po czym wsuwa mierzony wałek pomiędzy 

kowadełko i wrzeciono. Wychylająca się wskazówka na podziałce wyznacza wartość 

odchyłki wykonania wałka. Podobnie przeprowadza się pomiar średnicy za pomocą 

każdego dowolnego przyrządu czujnikowego np. za pomocą mikrokatora lub ortotestu tj. 

czujnika mechanicznego o przekładni dźwigniowo - zębatej. Korzysta się tu również z 

zestawu płytek wzorcowych ustawionego na wymiar nominalny . Stos płytek ustawi się na 

stoliku przyrządu . Po zetknięciu trzpienia pomiarowego z zestawem wzorcowym ustawia się 

urządzenie odczytowe na zero . Następnie płytki zastępuje się mierzonym wałkiem i na 

podstawie odchylenia wskazówki wyznacza jest odchyłka średnicy wałka od wartości nominalnej .

 

A . WYZNACZANIE BŁĘDÓW KSZTAŁTU WAŁKA

Najczęściej występujące błędy kształtu powierzchni walcowej to :

- w przekroju poprzecznym 

a) odchyłka kołowości (to największa odległość między kołem rzeczywistym a kołem 

przylegającym )

 

rys. 1.0

Odmiany odchyłek kołowości :

- owalność

rys. 1.1

- graniastość

rys. 1.2

- spłaszczenie

rys. 1.3

- w przekroju wzdłużnym - odchyłka walcowości

( to największa odległość między walcem rzeczywistym, a walcem przylegającym)

rys. 1.4

Odmiany odchyłek walcowości:

- baryłkowatość

rys. 1.5

 

- zwężkowatość (siodłowość)

rys. 1.6

- stożkowość

rys. 1.7

- wygięcie

B. POMIAR KOŁOWOŚCI.

Kołowość można mierzyć następującymi metodami:

- metodą odniesienia polegającą na ocenie położenia rozpatrywanych punktów od jednego 

lub kilku innych punktów zarysu.

- metoda bezpośrednia polegającą na ocenie różnicy odległości poszczególnych punktów 

zarysu od środka.

Owalność można zmierzyć metodą dwupunktową przy użyciu czujnika zamocowanego w 

podstawie przez obracanie wałka na płaskim stoliku odczytywaniu wskazań czujnika. 

Sposób ten nadaje się też do wykrywania graniastości parzystokątnej, obracając wałek na 

stoliku o bardzo małej powierzchni na specjalnej podstawie. Pomiaru owalności można 

także dokonać w przyrządzie kłowym.

 

- wykrywanie owalności

rys. 1.9

 

- wykrywanie graniastości

rys. 2.0

C. POMIAR WALCÓW.

Pomiar baryłkowatości lub siodłowości przeprowadza się wg. rysunku:

rys. 2.1

W podstawie 1 jest zamocowany czujnik 2. Przedmiot 3 ustawia się na dwóch płytkach 

wzorcowych 4 o tej samej wysokości. Ustawienie zerowe czujnika, przed pomiarem 

dokonuje się na liniale płaskim ułożonym po obu stronach płytek.

Pomiar wygięcia:

rys. .2.2

Pomiar wygięcia można przeprowadzać za pomocą czujnika 3 zamocowanego w statywie 4. 

Przedmiot 2 obraca się na płycie pomiarowej - o pełny obrót, ustalając największe i 

najmniejsze wskazania czujnika. Różnica tych wskazań jest miarą wygięcia przedmiotu.

Pomiar stożkowości:

Należy zmierzyć dwie średnice wałka położone w odległości L od siebie oraz tą odległość

IV. Przebieg ćwiczenia.

1. Przygotowanie pomiaru:

- sprawdzić stan techniczny narzędzi i przyborów, oczyścić z powłoki ochronnej części 

robocze przyrządów, o ewentualnych usterkach powiadomić nauczyciela

- sprawdzić wskazania zerowe suwmiarek i mikrometrów

- przygotować stanowisko pomiarowe do pomiaru

2. Pomiar wałków:

- zmierzyć średnicę wałków za pomocą suwmiarki, pomiaru dokonać suwmiarkami o 

różnych dokładnościach w dwu prostopadłych do siebie płaszczyznach i trzech różnych 

przekrojach, wyniki pomiaru wpisać do karty pomiarowej.

- zmierzyć wałki mikrometrem - również w dwu płaszczyznach i trzech różnych przekrojach 

- na końcach wałka i pośrodku zwracając uwagę, aby powierzchnie pomiarowe przylegały 

do wałka dokładnie na średnicy, wyniki pomiaru wpisać do karty pomiarowej,

- zmierzyć wałki jak poprzednio za pomocą transametru, wyniki wpisać do karty 

pomiarowej,

- zmierzyć średnicę szlifowanego wałka przyrządem czujnikowym np. ortotestem i zestawem 

płytek wzorcowych 

- wyznaczyć wygięcie wałka za pomocą czujnika zegarowego zamocowanego w podstawie,

- określić stożkowość wałka przez pomiar za pomocą transametru

- określić graniastość przekroju walka z użyciem pryzm i czujnika

- wyznaczyć owalność przekroju walka za pomocą przyrządu kłowego i czujnika

3. Czynności po zakończeniu ćwiczenia:

- po starannym oczyszczeniu narzędzi pomiarowych i przyborów zakonserwować je 

dokładnie i ułożyć w przeznaczonym na nie miejscu

 

Wzorcowa tabela wyników:

Przyrząd

Początek (I poł)

Początek (II poł)

Środek (I poł)

Środek (II poł)

Koniec (I poł)

Koniec (II poł)

suwmiarka z noniuszem 0,1

           

suwmiarka z noniuszem 0,05

           

mikrometr

           

transametr

           

mikroskop warsztatowy

           

czujnik

           

V. Uwagi do sprawozdania:

- Zestawić wyniki pomiarów

- Podać charakterystyki stosowanych metod pomiaru

- Podać własne wnioski spostrzeżenia dotyczące przeprowadzonych pomiarów oraz 

opracować wnioski.

VI. Pytania kontrolne:

1. Jakie zasady obowiązują podczas doboru narzędzi pomiarowych (patrz J. Malinowski 

"Pasowania i pomiary")?

2. Co to jest wymiar nominalny, górny i dolny wymiar graniczny?

3. Na czym polega pasowanie wg. stałego wałka i stałego otworu?