Początek

Skrypty Ciekawe strony  

Zaliczanie

   
 

 Pomiary wymiarów wewnętrznych (oworów)

  

I. Cel ćwiczenia :

Zapoznanie się z metodami pomiarów otworów oraz stosowaniem przyrządów służących do 

tych pomiarów.

II. Wyposażenie :

Suwmiarka uniwersalna MAUa

Mikrometr wewnętrzny szczękowy MMWd/A

Mikrometry zewnętrzne MMZb / A; MMZh / A

Głębokościomierz mikrometryczny MMSd ; MMSe

Średnicówka mikrometryczna MMWa ; MMWe

Średnicówka czujnikowa

Kulki łożyskowe o różnych średnicach

Komplet płytek wzorcowych

Uchwyt do płytek

Para wkładek płasko - równoległych

Para wkładek płasko - walcowych

Sprawdziany do otworów :

- jednograniczny jednostronny łopatkowy MSDb

- jednograniczny jednostronny prętowy MSEb

- dwugraniczny dwustronny tłoczkowy MSLa

 

III. Wiadomości uzupełniające :

1. Pomiar otworu suwmiarką

- uniwersalną : dokonuje się pomiaru średnic na głębokość do 15 mm

- jednostronną : dokonuje się pomiarów otworów o średnicach większych od 10 mm

2. Pomiar otworu mikrometrem wewnętrznym szczękowym.

Mikrometrem szczękowym mierzy się otwory o średnicach 5 - 30 mm i 30 - 55 mm.

Graniczny błąd wskazań mikrometrów szczękowych wynosi ± 4 mm i ± 3 mm

3. Pomiar otworów za pomocą klinów i mikrometru :

rys. 1.0

Kliny do pomiaru średnic otworu charakteryzują się jednakowymi kątami pochylenia 

płaszczyzn, dzięki czemu przeciwległe powierzchnie cylindryczne zachowują równoległość 

przy przesuwaniu klinów względem siebie. 

Parę klinów po włożeniu w otwór mierzony należy przesunąć wzajemnie tak, by właściwe 

pod względem nacisku zetknięcie ich powierzchni cylindrycznych z powierzchniami otworu.

Mikrometrem dokonujemy pomiaru szerokości wystających końców klinów, których 

wymiar będzie odpowiadał średnicy mierzonego otworu. Błąd graniczny pomiaru tą metodą 

wynosi ± 5 - 8 mm.

4. Pomiar średnic otworów za pomocą kulek .

rys. 1.1

 

W celu wyznaczenia średnicy otworu należy zmierzyć średnicę kulek d1 i d2 mikrometrem. 

Wysokość A i B mierzymy głębokościomierzem . Wymiar M jest ich różnicą. Średnicę 

otworu odlicza się w/g wzoru :

d = (d1 + d2 )/ 2 +Mx ( d1+ d2- M)

5. Pomiar średnic otworów średnicówką mikrometryczną :

Metodą tą dokonuje się pomiarów średnic otworów większych (50 - 200 mm ). 

Średnicówkę ustawia się w mierzonym otworze tak, aby w płaszczyźnie przekroju 

poprzecznego wymiar największy. W celu prawidłowego usytuowania średnicówki w 

płaszczyźnie przekroju poprzecznego otworu należy narzędzie pomiarowe jednym końcem 

stopniowo przemieszczać zachowując to położenie, w którym będzie możliwe maksymalne 

odkręcenie bębna mikrometrycznego, a więc uzyskanie wymiaru największego. Graniczny 

błąd wskazania wynosi ± 8 mm.

rys. 1.2

6. Pomiar otworu średnicówką czujnikową :

Średnicówkę czujnikową ustawia się na wymiar nominalny w uchwycie ze stosem płytek 

wzorcowych lub w otworze pierścienia wzorcowego. Następnie średnicówkę wkłada się do 

mierzonego otworu i odczytuje wskazania czujnika.

rys. 1.3

Średnicę otworu D oblicza się jako sumę wymiaru nominalnego N i różnicę wskazań 

czujnika O1 i O2 :

D = N+ ( O1i O2 )

O1 - wskazanie czujnika przy wymiarze nominalnym

O2 - wskazanie czujnika przy pomiarze średnicy otworu

IV. Przebieg ćwiczenia.

1. Przygotowanie ćwiczenia.

- Sprawdzić stan przyrządów pomiarowych, oczyścić powierzchnie pomiarowe narzędzi 

oraz powierzchnie przedmiotów przeznaczone do mierzenia. Sprawdzić punkty zerowe 

mikrometrów.

2. Pomiar średnic otworów.

- Zmierzyć średnice otworów suwmiarką uniwersalną

- jw. średnicówką mikrometryczną

- jw. mikrometrem wewnętrznym szczękowym

- Zmierzyć średnice z użyciem klinów pomiarowych; zsunąć kliny do przylegania w otworze, 

zewnętrzne zaokrąglone powierzchnie klinów zmierzyć mikrometrem

- Zmierzyć średnice płytkami wzorcowymi długości. Zestawić w uchwycie płytki wraz z 

wkładkami płasko - walcowymi na wymiar otworu (zmierzyć uprzednio mikrometrem 

szczękowym) i sprawdzić, jak wchodzi w dany otwór

- Wykonać pomiar średnicy jednego otworu za pośrednictwem kulek; zmierzyć średnice 

wybranych kulek, zmierzyć wysokość zestawu głębokościomierzem mikrometrycznym

- Wykonać pomiar i sprawdzenie otworu średnicówką czujnikową. Wymiar zmierzyć 

mikrometrem szczękowym, nastawić średnicówkę na ten wymiar, a następnie - wykonując 

ruchy wahadłowe w otworze - wyznaczyć odchyłkę (wartość odchyłki odczytywać przy 

najmniejszym wskazaniu czujnika) zmieniając oś pomiaru w płaszczyźnie poprzecznej 

otworu - sprawdzić owalność. Przesuwając miejsce pomiaru wzdłuż osi otworu sprawdzić 

błędy walcowości otworu (stożkowość, baryłkowatość, siodłowość). Podać wyniki 

sprawdzenia wymiaru oraz wartości owalności i błędów walcowości. Wszystkie wyniki 

wpisać do karty pomiarowej.

3. Opis czynności po zakończeniu ćwiczenia.

Przyrządy pomiarowe i przedmioty pomiaru oczyścić i zakonserwować, a następnie ułożyć 

w przeznaczonych na nie miejscach.

V. Uwagi do sprawozdania.

- Zestawić wyniki wszystkich pomiarów oraz różnice między wynikami otrzymanymi w 

poszczególnych pomiarach

- Podać własne wnioski i spostrzeżenia.

Wzorcowa tabela wyników.

 

Lp.

Przyrządy pomiarowe

Przedmiot mierzony (poł I)

Przedmiot mierzony (poł II)

1.

suwmiarka

   

2.

mikroskop warsztatowy

   

3.

kulki łożyskowe

   

4.

mikrometr wew. szczękowy

   

5.

średnicówka mikrometryczna

   

VI. Pytania kontrolne.

- Ile jest klas dokładności wykonania wałków i otworów ?

- Na czym polega tolerowanie symbolowe ? Zmień tolerowanie symbolowe na liczbowe 

(np. 50f, 30 HG, 80 s6, 25 c6, 60 e7)

- W jaki sposób wykonujemy pomiar średnicy wewnętrznej metodą pośrednią za pomocą 

kulek?

- Objaśnij sposób pomiaru średnicówką czujnikową.

- Jakie znasz, oraz jak się posługujemy przyrządami mikrometrycznymi do średnic 

wewnętrznych ?

- Jakie znasz sprawdziany do otworów oraz jak się nimi posługujemy ?